Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych powstała 11 sierpnia 1944 roku w majątku Lasocin na Kielecczyźnie. Była największą formacją zbrojną tej części NSZ, która nie podporządkowała się rozkazowi scaleniowemu z Armią Krajową. Jej dowódcą został kpt./mjr Antoni Szacki ps. „Bohun”.
Okoliczności utworzenia
Inicjatorzy: Decyzja Rady Politycznej NSZ-Zachód z 10 sierpnia 1944 r.
Działalność i szlak bojowy
Walka na dwa fronty:
Formacja prowadziła działania przeciwko wojskom niemieckim oraz partyzantce komunistycznej (Gwardii Ludowej/Armii Ludowej).
Ewakuacja na zachód:
W styczniu 1945 r., w obliczu zbliżającej się Armii Czerwonej, brygada rozpoczęła odwrót na teren Rzeszy (Protektorat Czech i Moraw), co wiązało się z taktycznym porozumieniem z Niemcami w celu uniknięcia zagłady i walki z sowietami.
Akcja w Holiszowie:
5 maja 1945 r. oddziały brygady oswobodziły niemiecki obóz koncentracyjny dla kobiet w Holiszowie w Czechach, ratując ponad 700 więźniarek, w tym Polki i Żydówki.
